Verzamelen met vertrouwen

Michaël Marque (Director of Business Development bij Puilaetco, moderator van het evenement), Éric Hemeleers (CEO van Eeckman en Chairman van PatrimOne Group) en Sophie Clauwaert (Art Advisor bij Puilaetco) tijdens de lezing “Verzamelen met vertrouwen: expertise, netwerk en zekerheid”, gehouden bij Puilaetco, in de marge van de beurs The Rooms 2026 in de Mix van de Royale Belge.

Vooruitkijken naar de toekomst

Bij Puilaetco kunnen cliënten die dat wensen, een beroep doen op Sophie voor advies of om in contact te komen met een expert. Zij begeleidt de volledige levenscyclus van een collectie, van aankoop tot verkoop of overdracht, inclusief het beheer (bijvoorbeeld het opstellen van een inventaris, het uitlenen aan een museum of het laten restaureren van een werk).

Het verwerven of erven van kunstwerken brengt een zekere verantwoordelijkheid met zich mee: “De verzamelaar is in zekere zin de bewaarder van het werk en heeft de morele plicht om het te behouden en door te geven aan toekomstige generaties”, zegt Sophie. “Het documenteren van de herkomst is bovendien cruciaal geworden om geen ‘vergiftigde geschenken’ door te geven aan erfgenamen. Ik denk hierbij aan het fiscale aspect en de mogelijkheid om werken door te verkopen: veilinghuizen eisen traceerbaarheid en banken een bewijs van de herkomst van de middelen.”

Verzekeren in vertrouwen

Wie het over een collectie of werken van (financiële en sentimentele) waarde heeft, heeft het over een gespecialiseerde “alle risico’s behalve”-verzekering. In tegenstelling tot een klassieke inboedelverzekering maakt deze verzekering het mogelijk om de overeengekomen waarde van elk werk op te lijsten en de meeste risico's die specifiek zijn voor kunstwerken, te dekken.

“Wederzijds vertrouwen is essentieel in ons vak, aangezien de verzekeraar zich tegenover de verzekerde verplicht om aan zijn zijde te staan op de dag dat er schade ontstaat. In een nichemarkt zoals die van de kunst- en verzamelingenverzekering kent iedereen elkaar. Reputatie is dus van cruciaal belang”, vertelt Éric, die meteen een anekdote deelt. "Op een dag krijg ik een telefoontje uit Zwitserland om het transport van twee Romeinse gouden medailles te verzekeren. Voorzichtig vraag ik wie mij heeft aanbevolen en ik zeg dat ik ga nadenken over een offerte. Ik controleer onmiddellijk of de genoemde persoon, die in het Louvre werkte, deze meneer goed kent en zij stelt me gerust door te bevestigen dat het om een zeer serieuze verzamelaar gaat. Minder dan 30 minuten later bel ik hem terug met een offerte. Hij is erg te spreken over de efficiëntie en vraagt me vervolgens om een hele privécollectie te verzekeren. Het vertrouwen was aan beide kanten gewekt. Mijn advies: controleer op het gebied van kunst altijd de reputatie van uw gesprekspartner, of het nu een makelaar, een verzekeraar, een galeriehouder, enz. is.”

Vertrouwen wordt op verschillende manieren opgebouwd: sommige verzamelaars doen onderzoek op basis van beschikbare bronnen, anderen baseren zich vooral op reputatie en mond-tot-mondreclame. “Vaak weten ze zo dat een werk waarin ze geïnteresseerd zijn, op de markt komt, lang voordat het nieuws officieel is. En daarvoor moet je deel uitmaken van het juiste ecosysteem”, vult Sophie aan.

Waar moet je op letten als je een verzameling wil beginnen?

Het moment van aankoop en het moment van verkoop zijn spannende momenten waarop emoties een grote rol kunnen spelen. "Het is een beetje zoals verliefd zijn: je kunt door emoties worden meegesleept en moeite hebben om afstand te nemen. Je krijgt ook te maken met druk. De verkopers zullen je vertellen dat er andere kopers in de running zijn. Moet je hen geloven? Ook hier is de vertrouwensband met de kunstprofessional belangrijk", verduidelijkt Sophie.

Wat de vraag naar de juiste prijs betreft, moet er een onderscheid worden gemaakt tussen de primaire markt (verkoop door de kunstenaar of via een tussenpersoon) en de secundaire markt (doorverkoop van het werk, vaak via veilinghuizen). Onlinedatabanken, zoals artnet.fr of artprice.com, geven een idee van de waarde van een werk op basis van eerdere veilingen. Voor onderhandse verkopen, het verborgen deel van de ijsberg van de kunstmarkt, is het netwerk de enige manier om informatie te verkrijgen.

Natuurlijk speelt subjectiviteit een rol bij het vaststellen van een prijs en deze verandert in de loop van de tijd. In een kunstverzekeringscontract werken we met een overeengekomen waarde (we schatten de vervangingswaarde), zodat er geen discussie ontstaat over de waarde op de dag van een hypothetisch schadegeval.

“Bij hedendaagse kunst is de waarde soms erg volatiel. De werken moeten regelmatig opnieuw worden getaxeerd en de overeengekomen verzekerde waarde moet, indien nodig, worden aangepast”, waarschuwt Éric. "Ik had een geval van een jonge, opkomende kunstenaar die exposeerde in een galerie die wij verzekerden en die tijdens de maand van de tentoonstelling verschillende werken in de Verenigde Staten verkocht. Zijn marktwaarde schoot omhoog en we moesten de waarde van zijn tentoongestelde werken vijf keer aanpassen”, herinnert hij zich. De beste werkwijze: de werken om de 2-3 jaar opnieuw taxeren, en vaker in het geval van hedendaagse kunst.