Het huwelijkscontract, een waardevol instrument… dat kan roesten
U bent een aantal jaren getrouwd en intussen is uw familiale en vermogenssituatie veranderd. Uw gezin is uitgebreid of opnieuw samengesteld. U hebt spaargeld opgebouwd, één of meerdere onroerende goederen verworven, enz. Zelfs het wettelijke of fiscale kader is waarschijnlijk niet meer hetzelfde. De context evolueert. Maar hoe zit het met uw huwelijksstelsel? Is het nog steeds aangepast?
Het huwelijksstelsel, een korte herhaling
In België vallen echtgenoten, bij gebrek aan een huwelijkscontract, onder het wettelijk gemeenschapsstelsel. Dit stelsel, dat een grote solidariteit tussen de echtgenoten organiseert, is opgebouwd rond een gemeenschappelijk vermogen, bestaande uit hun inkomsten en de goederen die tijdens het huwelijk onder bezwarende titel zijn verworven.
Echtgenoten kunnen ook een contract sluiten, vóór of na het huwelijk, hetzij om het wettelijk stelsel aan te passen (bijvoorbeeld door, binnen de door de wet toegestane grenzen, de samenstelling van het gemeenschappelijk vermogen te wijzigen of af te wijken van de regels voor de verdeling ervan bij de ontbinding van het huwelijk), hetzij om te kiezen voor een stelsel van scheiding van goederen. Dit laatste biedt de echtgenoten een grote autonomie, ten koste van de solidariteit. Het stelsel van scheiding van goederen kan echter meer solidair worden gemaakt door enkele aanpassingen, met name door het creëren van een gemeenschappelijk vermogen beperkt tot bepaalde goederen of door het opnemen van een clausule die rekening houdt met de respectieve evolutie van de vermogens van de echtgenoten, ten voordele van diegene wiens vermogen het minst is toegenomen.
Waarom uw huwelijksstelsel in vraag stellen?
De evolutie van de familiale, vermogens- of wettelijke situatie kan bepaalde keuzes verouderd of onaangepast maken. Ze kan ook de weg openen naar oplossingen die op het moment van het huwelijk of van de aanneming (of wijziging) van het huwelijkscontract nog niet bestonden.
Als voorbeeld van een mogelijk verouderde keuze kan de “langst leeft, al heeft”-clausule worden genoemd. Het gaat om een clausule die vaak voorkomt in huwelijkscontracten van vóór 1981. Zij kent het volledige gemeenschappelijk vermogen toe aan de langstlevende echtgenoot. In een tijd waarin de langstlevende echtgenoot minder erfrechten had dan vandaag en/of wanneer het vermogen van de echtgenoten nog bescheiden was, beschermde deze clausule de langstlevende doeltreffend. Vandaag, nu de wetgeving is gewijzigd, verliest deze oplossing aan belang, te meer daar ze zeer duur kan zijn op het vlak van de erfbelasting: het aandeel dat de langstlevende echtgenoot in de gemeenschap verkrijgt bij overlijden wordt een eerste keer belast, en vervolgens een tweede keer bij zijn eigen overlijden indien hij geen planningsmaatregelen heeft genomen. Tegenwoordig laten flexibelere clausules de langstlevende echtgenoot toe te kiezen hoe het gemeenschappelijk vermogen moet worden verdeeld en dus te kiezen tussen een grotere bescherming of een fiscaal minder belaste optie.
Men kan ook denken aan het geval van gepensioneerde echtgenoten die gekozen hadden voor een zuivere scheiding van goederen om één van hen te beschermen tegen mogelijke beroepsschulden van de ander. Misschien doen zij er goed aan om aan dit stelsel een gemeenschappelijk vermogen toe te voegen waarin één echtgenoot één of meerdere goederen inbrengt die hem toebehoren (met terugkeer van de ingebrachte goederen in geval van echtscheiding of vooroverlijden van de andere echtgenoot). Op die manier verhoogt hij de financiële zekerheid van de partner en verlaagt hij de verschuldigde successierechten indien hij eerst zou overlijden.
Laten we nog opmerken dat er geen fiscaal voordeligere methode bestaat om rechten in een onroerend goed aan de echtgenoot toe te kennen dan de inbreng in een gemeenschappelijk vermogen.
Daarnaast vermelden we ook de mogelijkheid om in een huwelijkscontract de erfrechten van de langstlevende echtgenoot “op maat” te beperken of zelfs te schrappen (met behoud van een tijdelijk woonrecht), wanneer één van de echtgenoten afstammelingen heeft uit een eerdere relatie.
Vervolgens krijgt de kwestie soms een internationale dimensie wanneer bijvoorbeeld in het buitenland gehuwde personen zich in België vestigen: de gepastheid van de bepalingen van het buitenlandse huwelijksstelsel of huwelijkscontract in het licht van het Belgische recht verdient dan ongetwijfeld een grondige toetsing.
Deze voorbeelden illustreren het belang om het huwelijksstelsel of het huwelijkscontract te laten herbekijken.
Waarom een huwelijkscontract afsluiten of wijzigen?
Het afsluiten van een huwelijkscontract om het huwelijksstelsel te wijzigen of de wijziging van een bestaand huwelijkscontract kan, al dan niet gedeeltelijk, beantwoorden aan een zorg om de echtgenoot te beschermen, een overdracht te organiseren, de globale coherentie van het vermogen te waarborgen of conflicten te voorkomen. Bovendien, zoals reeds aangehaald, kan het huwelijkscontract een interessant instrument zijn op het vlak van de erfbelasting. Men kan in dit verband ook denken aan clausules die het mogelijk maken optimaal gebruik te maken van de vrijstelling van erfbelasting op de gezinswoning ten voordele van de langstlevende echtgenoot, en dit in de drie Gewesten van het land.
Conclusie
Zoals blijkt, vormt het huwelijkscontract, of het huwelijksstelsel dat van toepassing is bij gebrek aan contract, een bijzonder nuttig instrument, maar het moet periodiek worden geëvalueerd om te verzekeren dat het in overeenstemming blijft met uw wensen.
Wenst u meer informatie? Onze Wealth Planners helpen u graag verder.
De fiscale wetgeving verandert voortdurend, soms met terugwerkende kracht, en kan bijkomende belastingen, intresten of boetes met zich meebrengen. Dit artikel vormt geen fiscaal advies. De fiscale behandeling van elke verrichting is specifiek aan de persoonlijke situatie van elk individu. De informatie die in dit artikel verstrekt wordt, is van algemene aard. Ze vervangt geen specifiek advies voor uw eigen situatie. Het is aangewezen om specifiek advies bij erkende professionals in te winnen alvorens om het even welke actie te ondernemen of ervan af te zien om te handelen.
Sommige illustraties in deze publicatie werden gecreëerd met behulp van artificiële intelligentie